Bobin Nedir? Nerelerde Kullanılır?

Günümüzde kullandığımız teknolojik cihazların birçoğunun güç kaynağının içinde içinde bobin bulunur. Bobinler elektronik tanımının yapıldığı andan hatta elektrikli aletlerin yeni yeni çıktığı tarihlerden beri kullanılmaktadır. Bu tarih yıllar öncesine, 1872 yılına kadar dayanmaktadır. Özellikle o dönemde ünlü bilim adamı Nicola Tesla’nın bobinlerin üzerine çok fazla araştırma yaptığı ve Tesla Bobinini ürettiği bilinmektedir.  İşte bu yazımızda tarihi yüzyıllar öncesine dayanan bobinleri, Bobin Nedir? Nerelerde Kullanılır? başlığı altında inceleyeceğiz.

Bobin Nedir?

Bobin iletken bir tel parçanın, bir platform(makara) üstüne, üst üste ya da yan yana sarılmasıyla elde edilen iki terminalli bir devre elemanıdır. Bobinlerde kullanılan iletken tel genellikle bakır malzemesinden oluşur. Buna alternative olarak alüminyum malzemesinden üretilen iletken teller kullanılabilir. Kullanılan bakırın veya alüminyumun üzeri genellikle vernikli(izoleli) olur. İletkenin platform(makara) üzerinde attırılan bir tam turuna sarım ya da spir denir. Bobinin matematiksel hesaplamalarında kullanılan simgesi “L” birimi ise henry yani “H” dir. Bobine alternative akım uygulandığında iki durum görülür. Bunlardan ilki: alternatif akımın değeri maksimuma ulaşmaya çalışırken bobin bu artışı azaltmaya çalışır. Diğer etki ise alternatif akımın maksimum değeri tekrar sıfıra düşerken bobin bu sefer tam tersine akımın azalmasını yavaşlatmaya çalışır. Doğru akım kullanıldığı takdirde ise bobin bir iletken tel gibi yani kısa devre gibi davranacaktır.

Kapasitörler ile bobinler arasındaki benzerlik, her iki elemanın da topladıkları elektrik enerjisini harcamayan sadece manyetik alanı hazırlayan devre elemanları olmalarıdır. Kapasitörler elektrik yüklerini depolarken bobinler de elektrik enerjisini kısa bir süre için manyetik alan olarak depo ederler. Bu iki eleman arasındaki en kayda değer fark ise kapasitörler devre ile kontak kurduklarında üzerlerinde biriken gerilimi geri bırakırken bobinler ise toplanan gerilimi ileri kaydırır.

Bobinler birçok alanda, hareket üretmek, akışı düzenlemek veya elektrik akımlarını düzenlemek gibi görevlerde kullanılırlar. Ayrıca bobinler seri bağlanarak veya bir kapasitöre paralel bağlanarak istenmeyen sinyallere karşı bir filtre görevi görebilirler.

İndüktans

Ayrıca bobin deyince aklımıza ilk gelen şeylerden biri de indüktans olmalıdır. Yan yana veya üst üste sarılan iletken tellerin, elektrik akımının değişmesine karşı gösterdikleri dirence indükstans denir. Ek olarak indüktans, bobinin manyetik alan içindeki enerji depolama kapasitesine denir. İndüktans, bobinin kendini etkilemesinden yola çıkılarak bulunan bir değerdir. İndüktans değeri, kullanılan bobinin fiziksel özelliklerine ve bobin üzerinden geçen akımın değişim hızına bağlıdır. Akımın değişim hızı amper/saniye işlemi yapılarak bulunur.

İndüktansı etkileyen faktörler:

  • Platformun(makaranın) cinsi
  • Sarımlar arası mesafe
  • Sarım(spir) sayısı
  • Bobinin şekli
  • Bobinin çapı
  • Sargı tipi
  • Tel kesiti
  • Yapılan sarımın katman sayısı
  • İletilen AC gerilimin frekansıdır.

Bobin Nerelerde Kullanılır ?

Bobin, günümüzde kullandığımız cihazlarda elektrik akımları ve bu akımların yarattığı manyetik alanlar arasındaki etkileşimleri kontrol etmek adına kullanılan oldukça önemli bir devre elemanıdır.

Bobin kullanımı neredeyse her sektörde artış yaşamaktadır. Bobinler bu gelişmiş veya gelişmekte olan sektörler arasındaki kullanılan cihazların olmazsa olmazıdır. Bobinler bu cihazlar içinde bazı görevlere sahiptir. Bunlar:

  • Güç üretimi: Bobin, herhangi bir jeneratörün veya hareketi sağlayan bir elektrik motorunun anahtar bir bileşendir.
  • Haberleşme, Telekomünikasyon: Antenler, röleler vb. (Rölelerde nasıl kullanıldığını görmek için Röle Nedir? Nerelerde Kullanılır? adlı yazımızı okuyabilirsiniz)
  • Sağlık Cihazları: Elektromanyetik görüntüleme ve biyofiltrelerde kullanılır.
  • Bilgisayarlar: Depolama cihazlarında kullanılır.
  • Sanayi: Yüksek güç gerektiren ve ağır işlerde kullanılan motorlarda kullanılır.
  • Otomotiv: Motorun ateşlenmesinde ve marş rölesinde kullanılır.

Ayrıca bobinler kullanım alanlarına göre çeşitlere ayrılmıştır. Aşağıdaki başlıkta bobin çeşitlerini görebilirsiniz.

Bobin Çeşitleri

  • Hava Çekirdek Bobinleri
  • Boğucu Bobinler
  • Özel Bobinler
  • Elektrik Bobinleri
  • Yüksek Gerilim Bobinleri
  • Ateşleme Bobinleri
  • İndüksiyon Bobinleri
  • Manyetik Bobinler
  • Kalıplanmış Bobinler
  • Solenoid Bobinleri
  • Bant Sargılı Bobinler
  • Toroidler / toroidal bobinler
  • Ses Bobini
  • Transformatör bobinleri
  • Tesla Bobini
  • Bobin Sargılı Bobinler
  • Kapsüllenmiş Bobinler
  • Emprenyeli Bobinler

Leave a Reply