LED Nedir? Nasıl Çalışır?

LED Nedir? Nasıl Çalışır? LED, Light Emitting Diode kelimelerinin baş harflerinden oluşan bir kısaltmadır. Türkçe anlamı ise “Işık Yayan Diyot”tur. Diyot ise tek yönlü akım geçişi sağlayan basit bir devre elemanıdır. Diyot hakkında daha detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

LED Nedir? Nasıl Çalışır? hakkında vereceğimiz ilk temel bilgi LED’in aslında bir diyot olduğudur. LED’in nasıl bulunduğunu ve nasıl çalıştığını ise yazımızın ilerleyen bölümlerinde göreceksiniz.

LED Nasıl Bulundu?

LED’in tarihçesinden başlayalım. LED nasıl bulundu konusuna gelirsek;

LED 1907 yılında keşfedilmiştir. Kristallerle deney yapmakta olan mühendis Henry Joseph Round kristalin bazı bölgelerine elektrik gerilim uyguladığında bazı parıltılar ortaya çıktığını, ışık saçtığını gözlemlemiştir. Bunun üzerine Round elektrik geriliminin ısı yolu dışında da ışığa dönüşebildiğini fark etmiştir. LED çalışmalarının temeli burada atılmıştır. İlk LED ismi ise 1927 yılında verilmiştir. Oleg Losev bazı materyallere doğru yönde elektrik gerilimi uyguladığında ışık ortaya çıkabildiğini net olarak kanıtlamıştır. Bu şekilde LED resmi olarak üretilmiş ve ortaya çıkmış oldu.

LED Nasıl Çalışır?

Diyot konusunda bahsettiğimiz üzere diyotlar n tipi ve p tipi yarı iletken maddelerden oluşmaktadır. LED de bir diyot olduğu için aynı durum onun için de geçerlidir. LED’e elektrik gerilimi verildiğinde elektronlar anottan katota doğru hareket ederken n tipi ve p tipi yarı iletkenlerin bağlantı noktasında ışık açığa çıkmaktadır. Bu duruma elektronların çarpıp yüzeyden foton kopartması sebep olmaktadır. Aslında gördüğümüz ışık fotonların etrafa saçılmasıdır. LED’in ışık saçma eylemine elektronikte elektroluminesans adı verilmektedir.

LED nasıl çalışır konusunu bu kadar kısa bir şekilde özetleyebiliriz. Günümüzde LED’ler gelişen teknolojiyle beraber çok yüksek ışık saçabilmektedirler. Ayrıca LED’in çalışma prensibine göre ısıya dönüşme oranı neredeyse yok denecek kadar az olduğu için enerji verimliliği çok yüksektir. Kısacası LED’ler çok az elektrik ile geniş alanları aydınlatabilmektedirler.

LED Çeşitleri

Günümüzde birçok farklı teknolojide farklı çeşit LED bulunmaktadır. Bunların başlıca olanlarından bahsedelim. LED Çeşitleri;

Kızılötesi LED

Kızılötesi LED görsel
Kızılötesi LED görseli

Elektronik alıştırmalar yapmak üzere kullanılan 3mm, 5mm LED’ler kızılötesi LED örnekleridir. Düşük güç tüketimi ve düşük ışık saçma özelliklerine sahiptir. Alıştırmalar haricinde kullanılan kızılötesi LED’ler ise kızılötesi dalga boyunda ışık yaymaktadırlar. Yani, yaydığı ışığı bizim gözümüz görmemektedir. Bu nedenle televizyon kumandalarına bastığımızda herhangi bir ışık görmemekteyiz ancak aslında ışık yayılmaktadır.

Buna diğer örnek ise kızılötesi kameralardır. Kızılötesi kameralar aslında ışık yayarlar ve bu sayede karanlık ortamda görünür bir şekilde çekim yapabilirler ancak gözümüzle baktığımızda hiçbir ışık göremeyiz.

RGB LED

LED Nedir? Nasıl Çalışır?
RGB LED Görseli

RGB LED’ler kırmızı, yeşil ve mavi renklerini ayrı ayrı veya beraber yakabilirler. Bu üç renk ile doğru oranda karışım yapılarak gözümüzün görebildiği tüm renkleri oluşturmamız mümkündür. RGB LED’ler diğerlerinin aksine dört adet bacağa sahiptir.

Power LED

LED Nedir? Nasıl Çalışır?
Power LED Görseli

0.5 watt üstü güç tüketimine sahip LED’ler power LED sayılmaktadır. Bu LED’ler mercek yardımıyla ışığı ön yüzeylerine yayarlar ve diğer LED’lere kıyasla güçlü bir ışık şiddetine sahiplerdir. Ayrıca yüksek güç tüketimleri nedeniyle ısınmaktadırlar, bundan dolayı kendi içlerinde basit bir soğutucu düzenekleri bulunmaktadır.

SMD LED

SMD LED’ler bir devre kartı üzerine lehimlenebilmesi amacıyla üretilmiş LED’lerdir. İnce yapısı ve lehime elverişli özelliği dışında ekstra özelliğe sahip değildir. Şerit LED’lerde SMD LED’ler bulunmaktadır.

LED Nerelerde Kullanılır?

LED hakkında yeterli bilgilere sahipsiniz, öyleyse LED’lerin gündelik yaşantımızın ne kadar içerisinde olduğunu fark edebilirsiniz. LED nerelerde kullanılır şeklinde başlıca örneklemeler vermek gerekirse;

  • Evlerimizde kullandığımız tasarruflu lambaların neredeyse tamamı LED lambalardır.
  • Günümüzde televizyonlar LED ekranlı olarak üretilmektedir.
  • Akıllı telefon ekranları LED’dir. Dinamik AMOLED, AMOLED gibi gelişmiş LED teknolojileri kullanılmaktadır.
  • Klima, televizyon gibi eşyaların kumandaları kızılötesi haberleşme sağlamaktadır ve bu haberleşme için kızılötesi LED’lere ihtiyaç duyulur.
  • Pub, disco gibi mekanlarda gördüğümüz değişik renkler LED’ler ile sağlanmaktadır.
  • Bazı araç farları LED lambalardan oluşmaktadır. (Genellikle fabrika çıkışı değil, sonradan eklenmektedir.)
  • Laptop pil göstergesi, powerbank göstergesi gibi ufak göstergelerde minyatür LED’ler veya SMD LED’ler kullanılmaktadır.

LED’ler gördüğümüz üzere günümüzde ışığın bulunduğu her yerde kullanılmaktadır. LED Nedir? Nasıl Çalışır? yazımızın bu şekilde sonuna gelmiş olduk. Elektroniğe giriş yaparken 5mm LED’ler ile çalışma yaparak bilginizi artırabilirsiniz. Daha fazla temel bileşenler hakkında bilgi edinmek istiyorsanız buraya tıklayabilirsiniz.

Leave a Reply